Cuốn Sách Cổ Nhất Được Sử Dụng Liên Tục
I Ching (易经, Yìjīng), hay Sách Biến Đổi, có khoảng ba nghìn năm tuổi. Nó đã được sử dụng liên tục trong toàn bộ thời gian đó — không phải như một di tích lịch sử mà như một công cụ sống. Ngày nay, người ta tham khảo nó cũng giống như cách mà người ta đã tham khảo nó trong triều đại Chu.
Không có cuốn sách nào khác trong lịch sử nhân loại được sử dụng liên tục lâu đến vậy. Kinh Thánh thì trẻ hơn. Các Veda thì có tuổi thọ tương đương nhưng không được dùng như một công cụ đoán mệnh. I Ching thì độc đáo.
Nó Thực Sự Là Gì
I Ching gồm 64 quái tượng — các hình được tạo thành từ sáu đường, mỗi đường có thể là liền (dương) hoặc gãy (âm). Mỗi quái tượng có một tên, một phán xét và văn bản giải thích cho mỗi đường.
Để tham khảo I Ching, bạn tạo ra một quái tượng thông qua một quá trình ngẫu nhiên — truyền thống là sắp xếp các thân cây cỏ yarrow, hôm nay phổ biến hơn là ném ba đồng xu sáu lần. Quái tượng thu được là câu trả lời của bạn.
Nhưng "câu trả lời" là một cách diễn đạt gây hiểu nhầm. I Ching không đưa ra câu trả lời có hoặc không. Nó đưa ra các tình huống. Mỗi quái tượng mô tả một trạng thái — "Sáng Tạo," "Nhận Năng," "Khó Khăn ở Bắt Đầu," "Chờ Đợi," "Xung Đột" — và văn bản giải thích mô tả cách điều hướng trạng thái đó.
Tại Sao Nó Không Phải Là Đoán Vận Mệnh
Đoán vận mệnh dự đoán tương lai. I Ching mô tả hiện tại — cụ thể, chất liệu động của khoảnh khắc hiện tại và phương hướng mà nó đang chuyển động.
Khái niệm then chốt là sự thay đổi (易, yì). I Ching cho rằng mọi thứ luôn luôn thay đổi và rằng chất lượng của sự thay đổi trong bất kỳ khoảnh khắc nào có thể được khái quát. Một quái tượng không nói cho bạn biết điều gì sẽ xảy ra. Nó cho bạn biết bạn đang ở trong loại khoảnh khắc nào và loại phản ứng nào là phù hợp.
Điều này gần hơn với một bản báo cáo thời tiết hơn là một lời tiên tri. Một bản báo cáo thời tiết không kiểm soát thời tiết. Nó giúp bạn quyết định xem có nên mang theo ô hay không.
Độ Sâu Triết Học
Khổng Tử được cho là đã nói rằng nếu ông có thêm năm mươi năm để sống, ông sẽ dành thời gian để nghiên cứu I Ching. Việc ông có thực sự nói điều này hay không vẫn còn tranh cãi, nhưng cảm xúc này phản chiếu danh tiếng của văn bản trong giới trí thức Trung Quốc.
I Ching không chỉ là một cẩm nang đoán vận mệnh. Nó là một khung triết học để hiểu cách thức hoạt động của sự thay đổi. 64 quái tượng đại diện cho 64 tình huống nguyên mẫu, và mối quan hệ giữa chúng — quái tượng nào biến đổi thành quái tượng nào — ánh xạ các động lực của chính sự thay đổi.
Leibniz, nhà toán học người Đức đồng phát minh ra phép tính, đã bị cuốn hút bởi hệ thống nhị phân của I Ching (đường liền = 1, đường gãy = 0) và coi nó như là một tiền thân của toán học nhị phân. Việc kết nối này có ý nghĩa hay chỉ là ngẫu nhiên vẫn đang được tranh luận. Xem thêm I Ching Là Gì? Hướng Dẫn Hoàn Chỉnh về Cuốn Sách Biến Đổi.
Cách Sử Dụng Nó
Nếu bạn muốn thử I Ching, quá trình là đơn giản:
1. Đặt ra một câu hỏi — không phải "Liệu X có xảy ra không?" mà là "Tôi nên hiểu gì về X?" 2. Ném ba đồng xu sáu lần, ghi lại kết quả.